Hoe stam een vechtscheiding voorkwam • Rippling

Door Loes Berkhout

Uit elkaar gaan als ouders raakt rechtstreeks aan de meest diepe vorm van stam, het kerngezin. Ouderschap en een gezonde partnerrelatie vormgeven is al een hele kunst. Zo goed mogelijk in verbinding uit elkaar gaan met een kindje is weer ‘n heel ander speelveld. Dit intieme verhaal gaat over het verbreken van de liefdesrelatie die ik het allerliefste had behouden. Een scheiding van de man die ik heb vervloekt en hij mij. Iemand waar ik nooit van kan scheiden. Over een einde dat desastreus had kunnen uitpakken, maar wat een nieuwe wending kreeg dankzij een bedding heel dichtbij.

Ik heb toestemming van de vader van mijn dochter om dit verhaal te delen en ik heb zijn aanpassingen meegenomen.

Ik ben me ervan bewust dat ik allerlei nuances, lagen en complexiteiten achterwege laat. Dat dit mijn gekleurde en beperkte blik op de situatie.

Een gebroken pilaar

Nazomer 2020. Dennis en ik waren als avontuurlijk stel ruim twee jaar samen. We verkasten van het ene tijdelijke oppashuis naar het andere. Maar dit keer met onze tere en kranige pasgeboren baby in de armen. Het avontuurlijke losse leven zonder vast huis en zoektocht naar een kloppend leven in gemeenschap, haalde ons in. Stabiliteit was alles wat we nodig hadden en precies wat ontbrak.

Het sleutel dieptepunt bereikten we na vijf maanden. Langzaam sijpelde door dat er naast de gipsbehandeling voor haar klompvoetjes meer aan de hand was. De onrust gierde door haar lichaam. Dat ze geboren bleek met een chromosoomafwijking en een syndroom dat ertoe zou leiden dat ze niet zelfstandig zou kunnen zitten, staan en lopen stond in vage contouren afgetekend. Veere voelde over het algemeen gespannen aan en ze brulde het een groot deel van de tijd ontroostbaar uit. Wij laveerden tussen de verzorging van een kleine, de wekelijkse ziekenhuisbezoeken, operaties, het oorverdovende gekrijs en de in mij urgent voelende zoektocht naar vaste woonruimte.

Na zes maanden brak er iets in mij. Er zat een man op de bank die ik niet meer herkende. Waar geen leven of beweging in zat. Hulp, therapie, gesprekken, mannensteun kwamen niet voor in zijn ‘wat te doen bij een innerlijke crisis’ handleiding. Hij gaaf niet uit zichzelf aan wat er in hem omging en wat hij nodig had. Ik kon niet verder door op deze voet met deze man. Ik leunde voor mijn gevoel op een gebroken pilaar. Het hoge woord kwam er uiteindelijk uit: ‘Ik ben een lek mandje. Ik kan niet eens voor mezelf zorgen, laat staan voor jullie’. De noodzaak gaf aan dat ik beter als basis steunde op mijzelf. Onze scheiding als geliefden was in één kort gesprek gezegd en aanvaard. Een nood relatiebeëindiging.

Nood empathie als bescherming

Er volgde een tijd waarin ontspanning, zorgeloosheid, flow en afstemming alleen bestonden als een vervlogen droom uit een ver verleden. We vonden allebei tijdelijke woonplekken vele kilometers van elkaar verwijderd. Door de krochten van gescheiden ouderschap, terwijl we vol in het medische circuit terecht kwamen in coronatijd, poogden we het juiste te doen.

Mijn patroon was dat ik gevoelens, gedachtes en behoeften uit hem probeerde te vissen. Opdat ik in het afstemmen met hem rond de zorg kon navigeren. Mijn doorgeschoten gemoeder over hem was deels een poging om mijzelf en mijn dochter te beschermen. Wat als hij geen energie heeft, snel geprikkeld raakt, haar alleen achter een schermpje laat zitten of vergeet haar te verschonen of eten te geven? Wat als hij zijn bereidheid voor redelijke verdeling van de zorg intrekt? Mijn strategie: ‘Als ik alvast ‘bedenk’ wat hij nodig heeft omdat hij er zelf niet mee in contact is, dan creëer ik gezondheid voor het hele systeem.’ Ja, ik weet hoe ongezond dit nu klinkt. Ik noem het nood empathie.

Gedragen in wat ondraaglijk is

Door het besef vooral op mezelf te moeten leunen als nieuw geboren ouder, besefte ik al te best dat gemeenschap levensreddend zou zijn. Zodra ik het logistiek en qua energie voor elkaar kreeg ging ik naar onze vrouwencirkel waarin ik kon delen, huilen, werd vastgehouden en gespiegeld. Dochterlief werd door vele zustertantes verzorgd en ging van schoot naar schoot. Terwijl de vrouwen mij erkenning gaven in de verlatenheid, de eenzame uitputting, konden ze Dennis blijven zien in zijn pogingen het juiste te doen. De heftigste toppen woede en verdriet die hij niet kon ontvangen, werden ontvangen en verzacht door deze zusters.

De ergste emotionele schade werd voor mijn gevoel hierdoor opgevangen. Echter een periode later voelde ik groeiende frustratie over onze afspraken en überhaupt onze manier van contact hebben. Ik wilde een mediator, hij niet. De weerstand om hulp in te schakelen van een professional voor scheidende ouders is vaak groot en de drempel hoog. Niet alleen financieel. Wat als van twee mensen in conflict, ééntje sowieso geen begeleiding wil? Tja een veelvoorkomende uitdaging tussen (scheidende) partners en ook bij ons. Ondraaglijk frustrerend en machteloos makend voor mij.

“Ze remde me af als ik met een botte bijl wilde inhakken. Zijn zoektocht naar zichzelf en eigen tempo kon een plek krijgen bij haar. We luisterden met afstand naar elkaars delingen, omdat zij die koele rustplaats tussen ons vormde.”

Gewoon Moniek

Nadat ik het ruimte had gegeven en opnieuw verhuisd was naar een tijdelijke plek, stelde ik voor om Moniek, mijn allereerste stammaat en mede bezielster van Rippling, ons te laten bijstaan. Hij stemde tot mijn grote opluchting toe in een gesprek tussen ons onder haar begeleiding.

Geen mediator, geen advocaat, geen scheidingsbegeleider… Gewoon Moniek.

Ze hoorde ons aan, in onze totaal verschillende copingstrategieën in de pijn, de zoektocht naar stabiliteit, de liefde voor onze dochter.

Hij die van ‘laat me alsjeblieft met rust, ik zoek het uit’. Zij die van ‘laten we dit alsjeblieft in afstemming doen, ik heb je nodig.’

Mijn gillend gek worden werd beantwoord door een warme hand van haar en een blik van ‘ik zie je’. Ze remde me af als ik met een botte bijl wilde inhakken. Zijn zoektocht naar zichzelf en eigen tempo kon een plek krijgen bij haar. We luisterden met afstand naar elkaars delingen. Omdat zij die koele rustplaats vormde die de boodschap subtiel overhevelde. Haar ademhaling bleef kalm. Ook als die van mij tekeer ging of als hij bevroor.

Onder al onze manieren en favoriete ‘hoe’s, checkte Moniek of we elkaar echt verstaan hadden. Haar ogen keken zacht naar ons beiden als de paniek me om de keel vloog omdat ik zijn medewerking nodig had om in balans te blijven. Als er onredelijkheid of starheid aan zijn kant ontstond die de gebarsten orkaan kracht in mij losmaakte, dan parkeerde ze mij.

We spraken ongeveer zes keer met Moniek over een periode van 2,5 jaar. Er is nooit sprake geweest een waardering voor haar begeleiding in geld. Ze gaf aan hoeveel ze er zelf van leerde, hoe ze het een eer vond en heling ervoer doordat wij dit samen ‘aangingen.’

Elke drietal gesprekje daalde er meer rust over ons heen en groeide het vertrouwen. De wanhoop kenterde met de tijd. Ze maakte plaats voor aanvaarding, afspraken over geld en getrokken agenda’s.

Afstandelijke heelheid

We creëerden over de jaren best regelmatig gezinstijd. Gingen samen op vakanties en hadden binnen zijn gammelheid en mijn brandend verlangend om gezien te worden in de pijn, best een modus gevonden. We waren een eind op weg naar gezond ouderschap tot ik besefte: ‘Ik heb mijn verlangen om in verbinding afscheid te nemen, samen te rouwen en te kunnen afstemmen, te laten gaan. Het zit er (nu) niet in.’

2025. Een fase van afstandelijkheid en puur in de praktische modus blijven bleek op zijn plek. Alleen het hoognodige werd besproken. Mijn moeder zei: ‘Jullie scheiden steeds in beetjes, het lijkt me goed dat jullie dit nu definitief doen.’ Tja.. ze had een punt. Bovendien was er een zielsgeliefde mijn leven ingeblazen die alle verhoudingen in onze constellatie verder veranderde. Dat zakelijke contact droeg bij aan erkenning van de streep en de behoefte aan rust voor ons beiden.

Samen in de arena

Toen startte wij vanuit Rippling de Gedragen Stam Verdiepingsdag (lees meer). Op wonderlijke wijze meldde Dennis zich aan om mee te doen. De man die een hekel heeft aan hulp vragen en alles graag zelf oplost – één van mijn grootste pijnpunten – wil meedoen met onze Gedragen Stam?? Hoop gloeide in mijn hart op als een smeulend kooltje in de haard.

We stapten samen in de ‘arena’, zoals Brene Brown zo mooi de bereidheid om kwetsbaar en open te zijn omschrijft. Omringd door 13 betrokken mannen en vrouwen. We spraken elkaar nog steeds alleen voor het hoognodige. Toch was er dat gevoel van bedding, we doen dit niet alleen. We hoorden elkaar via de groep, we voelden elkaar via de groep, we ontmoetten elkaar in onze pijn via de groep, we werden vastgehouden door de groep. Twee mensen voor wie het vuur van de extra intensieve zorg voor een baby, geboren in een fysiek instabiele context, te heet werd. Twee mensen die hun stinkende best doen om hun dochter een ingebed, krachtig, voelend, avontuurlijk leven te geven. Twee mensen die door haar geboorte in onze omstandigheden alle onontgonnen traumalandschappen en ongezonde relatiepaden recht in ons gezicht kregen. Twee mensen die hebben moeten opgeven werden gedragen.

Waar ik na 7 maanden samen in deze reis, het aroma van de zoete vruchten van verzoening al opsnuifde, kwam er nog een rauwe plottwist.

Het werd ruiger en botter tussen ons. Uiteindelijk gaf hij ook de gedragen stam deelname op. Een bedroefde verslagenheid trok als een deken over mij heen. Is het ons toch niet ‘gelukt’?

Zijn eigen woorden: ‘Ik wilde de wateren van verdere verbinding testen in kleine stapjes. Als mijn dochter ergens in een community dorp gaat wonen met haar moeder (red. wat de uiteindelijke wens is achter Rippling), dan wil ik in de buurt zijn. Achteraf gezien kwam het ook vanuit een reactieve angst om contact met mijn dochter te verliezen in plaats van uit een proactieve wens. Ik geloof die stroom niet meer.’

Dus ik voelde de vraag rondzingen: ‘Zijn we verder van huis geraakt of komt hij juist meer thuis bij zichzelf?’ Het gloeiende kooltje doofde in de as..

Iedereen heel anders

We dienen trouw te zijn aan waar we zijn. Hoe ongelooflijk kl*te dat soms is. Hij en ik hebben (totaal) verschillende manieren en een eigen tempo om te helen. Ik in (vrouwen)cirkels, mijn Rippling stam veld, door te schrijven en te delen.

Hij startte 3 jaar geleden een opleiding Cranio Sacraal therapie, hij verkende een mannengroep. Ook begon hij met individuele psychotherapie en medicatie.

Zijn woorden: ‘Ik voel me niet op mijn plek, ik kom (nu) niet tot mijn recht in een groep. Wel één op één. Het was binnen de stam wel een mooie oefening om me uit te spreken en te testen wat voor me werkt. Uiteindelijk kom ik er (weer) achter dat dit voor mij dus vooral niet werkt. Ook de mannengroep waar ik in zat, heb ik weer gestopt. Mijn timing, gerichtheid en energie zijn anders. Ik ben een projector, dat heb ik te eren. Mijn ervaring in de één op één therapiesessies nu benadrukken dat dit is wat ik nodig heb.’

Nog één gesprek met Moniek volgde in mijn huiskamer op mijn verzoek. We kwamen er niet uit met de afspraken rond het halen en brengen op zondag. Losgeslagen woede slingerde hij mijn kant op. Opgeslagen pijn toebehorend aan een ouder-kind relaas denderde door mijn lichaam. ‘Jouw tentakels wil ik niet langer in mij’ brulde hij. De angst kroop als een olievlek door mijn aderen. Ongekanaliseerde razendheid gericht op mij . Het zweet brak me uit, doodstil. Ik keek naar Moniek. Ze zuchtte. ‘ik weet nu even niet wat wijsheid is’. Zelfs daar in de chaos, de onveiligheid, de trauma reactie, de agressie, de wanhoop en de ijzige pijn.. was er die hand die ons twee verbond. Haar meelevende blik, haar duiding, haar ademhaling en handreiking: ‘Verder praten lijkt me niet haalbaar nu. Zullen we het even de tijd geven?’

De week daarna zaten we alweer samen met stamsteun van Moniek. Voor het eerst in vijf jaar op zìjn verzoek. Ik gedroeg me koel, daaronder zo gekwetst. Hij oogde zachter, opener, rustiger. Er was erkenning voor de projectie van de vorige keer. Erkenning voor de vrouw die hij ook ziet, ‘een mooie moeder’. Erkenning voor zijn traumadelen. Erkenning van mijn traumadelen. En voor het eerst de verwelkoming van hem naar mij : ‘Ik zou jouw boosheid willen uitnodigen, Loes.’

Ik voelde een zucht van zachtheid door de kamer zinken. Tranen duwden tegen de randen van mijn oogleden. Dit was de uitnodging waar ik al die jaren het meest naar verlangde, om hierin gehoord en ontvangen te worden. Vol verwondering hoor ik uit mijn mond: ‘Dat komt. Voor nu is het rond.’

Wat een verwoestende vechtscheiding had kunnen zijn, is afgewend tot een kalm riviertje van zoete tranen van loslaten. Van zien wat is geweest, begin van erkenning voor waar we toen waren en ruimte om nu echt ieders weegs te gaan.

We eindigen in een omhelzing met ons drieën. Ergens in veld verschijnt ook een klein meisje. Ze glimlacht: nu klopt het.